Kompozycja

Interpretacja porównawcza jest w istocie zapisem myślenia nad zestawem tekstów. Zatem __język i kompozycja powinny odzwierciedlać proces rozumowania__: wyłonienie tezy lub **hipotezy** (tu problematyki interpretacyjnej) **i jej dowodzenie** (przez obserwacje tekstów, porównywanie, wnioskowanie) to postulowane cechy kompozycji, które na płaszczyźnie językowej przybierają postać składni zintelektualizowanej. Styl interpretacji niewiele powinien się różnić od stylu rozprawki czy wręcz rozprawy naukowej. [...] W analizach porównawczych można zaobserwować najczęściej trzy plany kompozycyjne, tzn. porównywanie zestawu: 1. poprzez poziomy organizacji językowej (np. obrazy poetyckie, kreacja podmiotu lirycznego) 2. na płaszczyźnie "treści" i "formy", 3. we wstępie i zakończeniu pracy (teksty omawiane są osobno). Dobrze skomponowana interpretacja porównawcza powstaje wtedy, kiedy autor przystępując do jej napisania wie, co chce powiedzieć: znalazł płaszczyznę porównania, dysponuje wyraźną zasadą interpretacyjną, której podporządkuje obserwacje szczegółowe. 
 * KOMPOZYCJA **
 * Trójdzielna (właściwe proporcje między wstępem, rozwinięciem tematu i zakończeniem)
 * Funkcjonalna wobec tematu - kompozycja jest podporządkowana pomysłowi na opracowanie tematu (spójna z zamysłem realizacji tematu)
 * Spójna wewnętrznie w całości pod względem myślowym (przejrzysta i logiczna) oraz językowym (zastosowano językowe wykładniki zespolenia, aby połączyć akapity); kolejne informacje są uporządkowane, uzupełniają się lub wynikają z siebie
 * Spójna wewnętrznie w zakresie akapitów (zastosowano językowe wykładniki zespolenia, aby połączyć zdania)
 * Poprawna i konsekwentna w układzie graficznym

1. Rozpisywanie się o autorze i jego biografii, podawanie niepotrzebnych szczegółów dotyczących jego twórczości - niezwiązanych (!) z tematem wypracowania. 2. Ogólnikowe rozpisywanie się nt. epoki historycznoliterackiej, w której tworzył autor, bez selekcji materiału bezpośrednio (!) związanego z analizowanym tematem. 3. Krótkie, szablonowe zdania np. nt. autora lub jego utworu - a więc 1) krótkość wstępu; 2) brak jakiegokolwiek sproblematyzowania tematu, tzn. m.in. brak określenia celu pisanej wypowiedzi. **Błędy rozwinięcia **<span style="font-family: "Times New Roman","serif"; font-size: 14pt;"> - wynikają z nierozumienia/nierozróżniania analizy i interpretacji. <span style="font-family: "Times New Roman","serif"; font-size: 14pt;">1. Brak interpretacji podanego fragmentu lub fragmentów. Zamiast tego pisanie ogólnie o utworze na podstawie zapamiętanych wiadomości. Jeśli utwór jest powieścią, następuje np. streszczenie losów bohatera, przy czym przywoływane wydarzenia nie są selekcjonowane w związku z tematem wypracowania. W przypadku wierszy zdarza się natomiast pisanie o swoich ogólnych odczuciach związanych z tekstem. <span style="font-family: "Times New Roman","serif"; font-size: 14pt;">2. Mylenie parafrazowania i/lub streszczania z interpretacją. Uczeń własnymi słowami przedstawia dosłowne treści obecne w podanym fragmencie, ma więc poczucie, że interpretuje tekst. Tak jednak nie jest, ponieważ po przedstawieniu treści nie następują wnioski (!), a więc brakuje odpowiedzi na pytania typu: co z tego wynika? dlaczego tak a nie inaczej - autor coś przedstawił? bohater się zachował? ukształtowany został wiersz (obraz)? itd. Poprzestawanie na streszczaniu świadczy o trudnościach z odpowiedzią na pytania: jaki problem postawiony został w temacie wypracowania? o czym w związku z tematem mam pisać? <span style="font-family: "Times New Roman","serif"; font-size: 14pt;">3. Niesfunkcjonalizowana analiza, czyli poprzestawanie na opisie zauważonych w tekście cech formalnych (środków stylistycznych, cech stylu) bez próby ich funkcjonalizacji (tzn. określenia celu ich występowania); to samo dotyczy płaszczyzny treści: dostrzega się np. występujące w tekście elementy zachowań postaci, ale nie odczytuje się ich sensu. <span style="font-family: "Times New Roman","serif"; font-size: 14pt;">4. Jednostronność i/lub powierzchowność odczytania, czyli skupienie się na jednym aspekcie analizy czy interpretacji. Np. wybiórcze analizowanie podanych fragmentów, pomijanie znaczących szczegółów przedstawionych sytuacji (np. znaczące gesty postaci, wypowiedzi, przedmioty itd.). <span style="font-family: "Times New Roman","serif"; font-size: 14pt;">5. Brak wniosków z analizy fragmentów oraz z odniesienia fragmentów do problematyki całości utworów. <span style="font-family: "Times New Roman","serif"; font-size: 14pt;">6. Niezrozumienie i/lub niestosowanie terminów i kategorii analityczno-interpretacyjnych oraz historycznoliterackich. **<span style="font-family: "Times New Roman","serif"; font-size: 14pt;">Błędy zakończenia ** <span style="font-family: "Times New Roman","serif"; font-size: 14pt;">1. Skrótowe zakończenie, w którym brak uogólnienia rozważań albo chociaż rekapitulacji (zebrania w zmienionej zwykle formie) wniosków. <span style="font-family: "Times New Roman","serif"; font-size: 14pt;">2. Zakończenie, w którym piszący skupia się w przeważającej mierze na swoich odczuciach lub schematycznym odniesieniu omawianego problemu do współczesności. <span style="font-family: "Times New Roman","serif"; font-size: 14pt;">3. Jednoaspektowe zakończenie pomijające zróżnicowanie problemowe analizowanego tekstu. <span style="font-family: "Times New Roman","serif"; font-size: 14pt;">4. Zakończenie powtarzające dosłownie lub w lekko zmienionej formie wcześniejsze spostrzeżenia. <span style="font-family: "Times New Roman","serif"; font-size: 14pt;">5. Brak wniosków i uogólnień dotyczących całości (!) problemu zawartego w temacie; brak wniosków wynikających z przywołania innych kontekstów: historycznoliterackiego, estetycznego, filozoficznego itp. <span style="font-family: "Times New Roman","serif"; font-size: 14pt;">Opracowanie: R. Bednarz. Uwagi: D. Paszkowska.
 * Błędy wstępu**